De geboorte van golf in het noorden

Door Arnout Janmaat

Op 3 mei 1951 werd een mijlpaal gezet in de geschiedenis van de Nederlandse golfsport: de opening van de eerste 9-holes golfbaan van de Noord-Nederlandse Golf & Country Club (NNG&CC) op Vliegveld Eelde. Deze gebeurtenis markeerde niet alleen het einde van een langdurige zoektocht naar een geschikt terrein voor golf in Groningen, maar ook het begin van een nieuwe traditie in het noorden des lands. En achter deze prestatie stond een man wiens naam onlosmakelijk verbonden is met de opkomst van golf in Nederland: majoor Kornelis Jacobus Hillebrand "Kees" Poll (1907-1997).

Golf in het noorden

De oorsprong van de NNG&CC gaat terug tot het najaar van 1950, toen majoor Poll - een officier die aan het einde van WOII in Engeland met het spel in aanraking was gekomen - samen met notaris Syb Nijhoff het initiatief nam om een golfclub in Groningen op te richten. Het probleem: er was geen geschikt terrein. Tot Poll het vliegveld Eelde ontdekte. Dit ongebruikte stuk land, bestemd voor uitbreiding van het vliegveld maar nog niet in gebruik, bood de perfecte gelegenheid. Met steun van burgemeester Cort van der Linden (voorzitter van de raad van commissarissen van Vliegveld Eelde) en de commissaris der koningin in Groningen, Edzo Ebels, kreeg het plan groen licht.

Binnen vier maanden was een 9-holes baan uitgemaaid en aangelegd, samen met twee oefenholes. De opening op Hemelvaartsdag 1951 was een feestelijke gebeurtenis, bijgewoond door tal van autoriteiten. De baan was bescheiden, maar de ambitie was groot. Enkele oude Duitse autoboxen waren omgetoverd tot een gezellig clubhuis, waar de leden na een rondje konden ontspannen bij de potkachel. De club telde al snel 121 leden en het enthousiasme was voelbaar. De eerste professional, Bertus Visser, kon het werk nauwelijks aan, en al snel werden er twee extra professionals aangesteld om aan de vraag te voldoen. Zo groeide de club uit tot een ontmoetingsplaats voor liefhebbers, waar de sfeer gezellig en ongedwongen was.

De baan op Eelde was niet alleen een sportieve, maar ook een culturele en sociale mijlpaal. Voor het eerst konden inwoners van Groningen, Friesland en Drenthe lokaal golfen, zonder de lange reis naar Hattem of Twente. Maar de opening in Eelde betekende bovendien de definitieve doorbraak van golf in het noorden. Na de Noord-Nederlandse volgden Golfclub Lauswolt (met hulp van Poll) in 1965 in Friesland en de Drentse Golfclub De Gelpenberg in 1970.

Verhuizing

De baan op Eelde was echter slechts een kort leven beschoren. Al in 1952 werd duidelijk dat het vliegveld nodig was voor de Rijksluchtvaartschool, waarvoor de golfbaan moest wijken. Gelukkig had het bestuur al vooruitziend gehandeld. In 1952 werd het landgoed met de toevallige maar niet minder passende naam ‘De Poll’ bij Haren aangekocht, een prachtig terrein dat de toekomst van de club veiligstelde. Met hulp van Sir Guy Campbell, een gerenommeerde Engelse golfarchitect, en Kees Poll werd een nieuwe 9-holes baan ontworpen. De aanleg, uitgevoerd door de Dienst Uitvoerende Werken (DUW) en gesuperviseerd door Hemmo Meinardi, duurde ruim een jaar, maar het resultaat mocht er zijn.

De nieuwe baan, die wederom op Hemelvaartsdag (nu op 14 mei 1954) officieel werd geopend, was een knappe combinatie van natuur en golf. De holes slingerden zich door het bosrijke landschap, met uitdagende fairways en greens die perfect in de omgeving pasten. Het clubhuis (foto boven), ingericht in het landhuis, bood een warme en gastvrije sfeer. De opening van de baan op De Poll was een triomf voor majoor Poll en zijn medestanders. Ondanks tegenslagen - zoals financiële tekorten en het nodige scepticisme van buitenstaanders - had de club bewezen dat golf in het noorden wel degelijk kon slagen. Poll, die in 1953 werd overgeplaatst naar Harderwijk, bleef betrokken bij de club en zette zich later ook in voor de oprichting van de Veluwse Golf Club.

"Groningse boertjes laten golfen? Onmogelijk!" 

Majoor Kees Poll was niet zomaar een golfer; hij was een visionair, een pionier en een drijvende kracht achter de golfsport in Nederland, die zelden opgaf. Toen hij in 1950 met zijn plan voor een golfclub in Groningen kwam, werd hij door velen voor gek verklaard. "Groningse boertjes laten golfen? Onmogelijk!", zo kreeg Poll te horen over zijn plannen. Gelukkig liet hij zich er niet door ontmoedigen. Hij zocht steun waar hij die kon vinden, en met succes. Zijn inzet voor de NNG&CC bleek slechts het begin. Waar hij kwam, volgde vaak een golfbaan. Zijn doorzettingsvermogen en passie inspireerden talloze anderen om de sport te omarmen. Kees Poll was ervan overtuigd dat er in Nederland nog volop ruimte was voor nieuwe golfbanen en dat juist door uitbreiding van het aantal banen de sport een veel bredere maatschappelijke basis kon krijgen. Hij hekelde de behoudende cultuur die de Nederlandse golfsport lange tijd kenmerkte. Het artikel dat hij hierover schreef, "Golf in Nederland"’ verscheen in 1966 in maandblad Golf.

De bijdrage van Kees Poll aan de Nederlandse golfsport is groot te noemen. Naast de NNG&CC was hij betrokken bij de oprichting van Lauswolt (Friesland), de Veluwse Golf Club, en adviseerde hij bij de aanleg van banen in Den Helder, Apeldoorn en elders. Zijn inzet werd in 1985 beloond met het erelidmaatschap van de Veluwse Golf Club, een erkenning voor zijn levenslange toewijding. Terugkijkend kan worden gesteld dat waar Kees Poll zich vestigde of actief werd, niet zelden een golfbaan volgde. In zekere zin leek hij daarmee op de andere grote pionier van het Nederlandse golf: Aalbrecht Arent Del Court van Krimpen, die aan de wieg stond van de introductie van de sport in Nederland.

Kees Poll werd uiteindelijk oud genoeg om mee te mogen maken dat zijn droom - rendabele golfbanen in alle regio’s van Nederland - werkelijkheid was geworden. In veel gevallen ging dat nog steeds volgens het adagium van Poll:

"Knokken, vechten met de instanties, zeuren soms ook en vooral: volhouden en doorgaan. Zó is dat gelukt met de Noord-Nederlandse en de Veluwse en Lauswolt. Alleen op die manier lukt het. Het gaat niet vanzelf, integendeel."

• Kijk hier voor meer informatie over de Noord-Nederlandse
• Kijk hier voor meer informatie over majoor Kees
• Bekijk de geschiedenispagina op de website van de Noord-Nederlandse

Foto onder: de eerste golfbaan, op Vliegveld Eelde.

Foto onder: Kees Poll en Sir Guy Campbell buigen zich over een maquette van ‘De Poll’ (1954).

Foto onder: commissaris van de koningin Edzo Ebels houdt een toespraak tijdens de opening van ‘De Poll’. Kees Poll (midden van de foto) heeft zijn speech al de aanslag (1954).