Inhoud caddie

Workshop Committed to Birds

Golfterreinen zijn niet alleen een plek om sport te beoefenen, de banen zijn ook een leefgebied voor veel vogels. De wijze waarop de baan is ingericht en wordt beheerd, draagt bij aan welke soorten vogels er kunnen voorkomen.

Voor golfbanen die aan de slag willen met Committed to Birds is op 11 april 2018, voor een tweede keer, een op de praktijk toegespitste workshop georganiseerd. De workshop zal worden herhaald in het najaar van 2018.

Golfterreinen zijn niet alleen een plek om sport te beoefenen, de banen zijn ook een leefgebied voor veel vogels. De wijze waarop de baan is ingericht en wordt beheerd, draagt bij aan welke soorten vogels er kunnen voorkomen.

Een aantal jaar geleden sloegen NGF en Vogelbescherming Nederland de handen ineen en publiceerden in 2015 het rapport Vogels en Golfbanen, een leidraad voor vogelvriendelijk en golfbaanbeheer. Volgend op deze leidraad is de methode ‘Committed to Birds’ ontwikkeld.
Golfbanen kunnen door het meedoen aan het project Committed to Birds werken aan het algemene belang: optimale bespeelbaarheid én goed voor de natuurwaarde van de baan.

Golfbanen als steppingstone

Als introductie op het thema vogelvriendelijk golfbaanbeheer gaf Niels Dokkuma vanuit de NGF de deelnemers allereerst een breder perspectief mee. Namelijk die van golfbanen als steppingstone in het landschap. Waarbij met biodiversiteit als uitgangspunt een habitat gecreëerd wordt voor allerlei flora en fauna om tot ontwikkeling te komen. Door intensivering van de landbouw, die steeds meer moest opbrengen, werden deze gebieden ongeschikt voor (weide-)vogels. Moerassen en heidevelden werden ontgonnen. Heggen, houtwallen, plassen, poelen, singels, reliëf, verruigde hoekjes zijn vrijwel allemaal verdwenen. Graslanden worden vele keren per jaar overbemest, gemaaid, geharkt en geraapt. Eén eiwitrijk gras verdringt alle concurrenten. Hierdoor zijn er nauwelijks bloemen op deze strakke biljartlakens…en zonder bloemen geen insecten…en zonder insecten geen vogels.

Hier ligt voor golfbaanbeheerders een enorme kans om meer geschikte habitat voor allerlei flora en fauna te creëren. Een habitat waar natuurlijke vijanden van plagen tot ontwikkeling kunnen komen. Gedacht kan worden aan het creëren van bloemrijke graslanden waar deze niet conflicteren met de golfsport of bijvoorbeeld het optimaliseren van het maaibeheer.

Vervolgens werd stilgestaan bij het bredere belang van GEO-beheer. De planmatigheid die met GEO gefaciliteerd wordt, is uitstekend toepasbaar voor bijvoorbeeld vogelhabitat ontwikkeling en beheer. Voor wat betreft Committed to Birds is dit een prachtig voorbeeld van excelleren bovenop GEO-certificering, dan wel een laagdrempelig start om vervolgens te komen tot GEO-certificering. Het proces om tot het label Vogelvriendelijk golfbaanbeheer te komen, heeft de afgelopen maanden door wisseling in personele bezetting vertraging opgelopen. Er wordt momenteel binnen de NGF gekeken hoe aan dit vrijwillig excelleren een verdere stimulans en invulling kan worden gegeven. We zullen u hierover binnenkort nader toelichten.

De drie V’s

“Golfbanen kunnen een belangrijke rol vervullen in het landschap”, opende Albert Vliegenthart van de Vlinderstichting zijn presentatie. Zodra deze terreinen vlindervriendelijk worden beheerd, betekent dit dat ook wilde bijen, kleine zoogdieren en andere soorten hierop meeliften. Vogels, die vaak weer rupsen als voedsel nodig hebben, kunnen niet zonder vlinders. Een gevarieerde green en rough bieden de drie V’s die voor vogels en insecten belangrijk zijn: voedsel, veiligheid en voortplanting. Vlinders staan onder druk en gaan achteruit. Om ze beter te helpen, kunnen eenvoudige maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld in het maaibeheer of het aanleggen van een idylle (bloemrijke weide). Vlinders zijn ook handig om als vaandeldrager te gebruiken en te combineren in het project “committed to birds” en ze zeggen iets over de kwaliteit van uw terrein. Wat gaat er op uw golfbaan voor vlinders veranderen?

Guido Hamelink, NLadviseurs ging verder in op de methodiek en het belang van een gedegen inventarisatie. Hoe kan je een broedvogelmonitoring inzetten om het beheer bij te sturen? Ook de directe koppeling met GEO vanuit Committed to Birds werd getoond.

Jochem van de Kamp, NLadviseurs liet een paar praktijkvoorbeelden zien van kleine aanpassingen in het beheer die van invloed kunnen zijn op de vogelpopulatie. Denk bijvoorbeeld aan het maaibeheer van de oevers: aanwezigheid van riet heeft een direct effect op de broedvogelpopulatie van de kleine karekiet.

Broedvogelmonitoring als middel voor baanbeheer

Om praktisch te kunnen ondersteunen lichtte Jochem toe dat het mogelijk is telefonisch contact op te nemen. NLadviseurs is hiervoor beschikbaar en kan dus worden gebeld of gemaild. De vragen en antwoorden worden verzameld en gedocumenteerd, zodat dit kan worden gedeeld met de groep. 

Jip Louwe Kooijmans, Vogelbescherming lichtte in zijn presentatie de twee doelen van Committed to Birds toe. In de eerste plaats het verbeteren van golfbanen als leefgebied voor vogels, en daarnaast meer mensen enthousiasmeren voor en bewust maken van de natuurwaarden van golfbanen. Daarna toonde hij de vier stappen van Committed to Birds; onderzoek (0-meting), visie, werkplanontwikkeling en -uitvoering en evaluatie. Deze werkwijze is gelijk aan die van GEO.

De aanwezigen kwamen vervolgens na een korte pauze plenair aan het woord om hun ervaringen te delen en vragen te stellen. Hierna werden de aanwezigen in groepjes opgedeeld om ervaringen uit te wisselen en ambassadeurs- en droomsoorten vast te stellen/te bespreken.

De volgende Committed to Birds-label workshop-sessie is gepland op: 17 oktober 2018.

Jip Louwe Kooijmans

Albert Vliegenthart

Niels Dokkuma (NGF) 

Guido Hamelink & Jochem van de Kamp