Terug naar Duurzaam beheer

Van Green Deal naar volledig pesticidevrij beheer

Met ingang van het jaar 2017 mogen geen gewasbeschermingsmiddelen meer gebruikt worden op sportvelden, maar tot 2020 wordt de sportveldensector onder voorwaarden uitgezonderd worden van het gebruiksverbod. In 2020 en 2021 is er alleen nog een uitzonderingsregeling voor specifieke gevallen.

Transitie

Golfbaanbeheer maakt een noodzakelijke transitie door. Van beheer met weinig pesticiden naar geheel pesticidevrij beheer, met behoud van de voor de golfsport zo essentiële speelkwaliteit. Want ook deze speelkwaliteit is een legitieme ambitie voor de golfsport.  

Wat betekent dit voor de kwaliteit van de Nederlandse banen? Die wordt niet minder, maar wel anders, als gevolg van steeds minder pesticiden en veelal ook minder beregenen en bemesten. Golfbanen zullen daardoor veel meer een fast and firm karakter krijgen zoals het in de Angelsaksische landen treffend wordt genoemd. De baan is droger en gevlekter, kleurt met de seizoenen mee en is minder gemanicuurd. Een stap terug naar de natuur, die voor golf meer leidend gaat worden. Geen mindere maar een andere kwaliteit dus.

2017 tot en met 2019

Het gebruik van chemische gewasbescherming was in ons land al beperkt en is vanaf november 2017 verboden buiten de land- en tuinbouw. De overheid gaf de sportveldensector wel een korte-termijn escape onder de naam Green Deal Sportvelden. Die houdt in dat "grassporten" tot 2020 onder voorwaarden uitgezonderd worden van het gebruiksverbod. De sector heeft tot 2020 de tijd gekregen om aan te tonen dat er alles aan gedaan wordt om het gebruik van pesticiden (ook wel genaamd gewasbeschermingsmiddelen of bestrijdingsmiddelen, bijvoorbeeld fungicide, herbicide, insecticide en groeiregulatoren) zoveel mogelijk te beperken en de ambitie van nulgebruik te halen. 

2019-2021: Nee, tenzij

Sportbonden, gemeenten, de aannemersbranche in sportvelden en de Golfalliantie (NGF, NGA en NVG) hebben begin 2019, in onderling overleg met de Ministeries van I&W en VWS, vastgesteld dat pesticidevrij beheer nog niet technisch haalbaar is voor álle sportvelden en golfbanen, maar dat dit wel zo spoedig mogelijk gerealiseerd moet worden. Om dit mogelijk te maken werd met de ministeries afgesproken om onder strikte voorwaarden en met toepassing van Integrated Pest Management (IPM) de deadline voor nulgebruik van pesticiden te verlengen tot 1 januari 2025. 

Maar staatsecretaris Stientje van Veldhoven maakte in juni 2019 bekend dat het kabinet vasthoudt aan de afspraken die eerder in het kader van de Green Deal Sportvelden zijn gemaakt. In de Green Deal zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:

  • Met ingang van het jaar 2020 mogen geen gewasbeschermingsmiddelen meer gebruikt worden op sportvelden, behalve in die situaties waarin dat strikt noodzakelijk is.
  • In die resterende situaties worden alleen laag-risico gewasbeschermingsmiddelen ingezet zodra die voor de betreffende toepassing beschikbaar en voldoende effectief zijn.

De staatssecretaris wil dat het gebruiksverbod het uitgangspunt blijft, maar het kabinet maakt wel nog een tijdelijke uitzondering, tot 2022, voor specifieke situaties. Staatssecretaris Van Veldhoven spreekt in dit verband van een regeling waarbij "nee, tenzij" het uitgangspunt is. Sportverenigingen moeten in deze periode goed kunnen onderbouwen waarom het nog niet lukt om het sportterrein zonder bestrijdingsmiddelen te onderhouden en wat er gedaan is om dat wel voor elkaar te krijgen. De staatssecretaris zal de overgangsregeling in een later stadium toelichten met voorbeelden van “nee, tenzij” situaties. Deze voorbeelden worden via de Green Deal-overleggen aangedragen, voor golf door de Golfalliantie. 

Terug naar nul

De politieke boodschap is duidelijk: het gebruik van pesticiden op sportvelden moet zo snel mogelijk teruggedrongen worden tot nul. Aan de andere kant heeft de overheid geld vrijgemaakt voor innovatiesubsidies en is er een “nee, tenzij” overgangsperiode van twee jaar, want de staatssecretaris begrijpt dat pesticidevrij beheer nog niet overal mogelijk is.

De innovatiesubsidies hebben betrekking op twee thema’s:
a. Hoogwaardig recyclebare kunststof sportvelden; €1.750.000 beschikbaar voor alleen al het jaar 2019. 
b. Preventie van onkruiden en andere problemen op sportvelden; €1.050.000 beschikbaar voor alleen al het jaar 2019. 
Doel is de ontwikkeling van nieuwe niet-chemische maatregelen en laag-risico pesticiden en biociden.

De grote inspanningen van pro-actieve en vooroplopende golfbaanbeheerders om de ambitie van de Green Deal te halen, hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de nieuwe afspraken. De afspraken zullen worden ondergebracht in het Nationaal Sportakkoord, dat onder meer de verduurzaming van sportaccommodaties tot doel heeft. Lees meer in een nieuwsartikel van 14 juni 2019

De routekaart ná de Green Deal: IPM en ITM

Van IPM naar ITM: zo kan de routekaart ná de Green Deal samengevat worden. 

  • IPM = Integrated Pest Management. Kort gezegd: zo weinig mogelijk pesticidengebruik en verantwoord gebruik ervan. IPM is een planmatige aanpak om schade door ziekten, plagen en onkruiden onder een bepaald niveau te houden door middel van een integrale aanpak met zo gering mogelijke schade voor mens, dier, natuur en milieu. Het doel van IPM is vermindering van en verantwoord pesticidengebruik. Maar selectief en zeer terughoudend gebruik van chemische pesticiden past, als allerlaatste redmiddel, binnen de principes van IPM.
  • ITM = Integrated Turf Management. Kort gezegd: grasbeheer zonder pesticiden, voorkomen in plaats van bestrijden. ITM is beheer waarin alle aspecten (gebruik, groeiplaats, beheer en onderhoud van de grasmat) optimaal op elkaar worden afgestemd. Geïntegreerd grasbeheer zorgt voor weerbarstiger gras waardoor de ziekte- en plaagdruk onder drempelwaarden blijft. 

Ondersteuning

De Nederlandse Greenkeepers Associatie (NGA), de Nederlandse Vereniging van Golfaccommodaties (NVG) en de Koninklijke Nederlandse Golf Federatie (NGF), die gezamenlijk de Golfalliantie vormen, hebben de handen ineen geslagen om de sector te ondersteunen bij de noodzakelijke transitie naar pesticidevrijbeheer. Een belangrijk document in dit kader blijft de probleemanalyse Green Deal Sportvelden die in 2016 is vastgesteld. Als deze probleemanalyse de uitdaging van de Green Deal verwoordt, dan biedt de innovatieagenda het begin van de oplossing. De agenda geeft inzicht in de gewenste innovatie zodat er zo snel mogelijk definitief kan worden afgezien van het gebruik van pesticiden. De innovatieagenda benadert die vraag holistisch. De inhoud is dus niet beperkt tot het technische vraagstuk. Beide documenten zijn hieronder te lezen.

Binnenkort verschijnt hier een geactualiseerde lijst met antwoorden op veelgestelde vragen over de Green Deal Sportvelden.