Inhoud caddie

IPM als opvolger van de Green Deal Sportvelden

Voor golfbanen die pesticiden gebruiken is IPM de wettelijk verplichte methodiek om het gebruik drastisch af te bouwen. Wat is IPM en welke uitzonderingen zijn er nog op het gebruiksverbod mits er door de golfbaan voldaan wordt aan geïntegreerde gewasbescherming?

Het gebruik van pesticiden buiten de land- en tuinbouw is al sinds 2016 verboden, maar er gold voor sportvelden nog een algehele uitzondering op het gebruiksverbod. Op 1 april 2020 is de uitzonderingsregeling aangescherpt. (In december 2020 is het gebruiksverbod in een uitspraak van het gerechtshof Den Haag ontbindend verklaard, maar op 8 juli 2022 heeft de Hoge Raad dit arrest van het  gerechtshof Den Haag vernietigd. Dat betekent dat het gebruiksverbod buiten de land- en tuinbouw vanaf 8 juli 2022 weer volledig van kracht is.)

Er gelden nu alleen nog uitzonderingen voor een beperkt aantal plagen, ziekten en onkruiden. Voor golfbanen die pesticiden gebruiken is IPM de wettelijk verplichte methodiek om het gebruik drastisch af te bouwen.

De uitzonderingsregeling is de uitkomst van de overleggen in het kader van de Green Deal Sportvelden. De Green Deal Sportvelden is daarmee formeel beëindigd en de uitkomsten zijn ondergebracht in de Routekaart Verduurzaming Sport in het kader van het Nationaal Sportakkoord. De houding en grote inspanningen van pro-actieve en vooroplopende golfbaanbeheerders om de ambitie van de Green Deal te halen, hebben in belangrijke en hoge mate bijgedragen aan de nieuwe afspraken.

De uitzonderingsregeling

De uitzonderingsregeling voor de sportveldensector is gepubliceerd in de Staatscourant. In deze “Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden” wordt vermeld welke uitzonderingen er nog zijn op het gebruiksverbod mits er door de golfbaan voldaan wordt aan geïntegreerde gewasbescherming (Integrated Pest Management, IPM).

Kort samengevat zegt de regeling dat er alleen nog maar in uitzonderingsgevallen pesticiden gebruikt mogen worden en alleen als IPM is toegepast. Maar wat zijn die uitzonderingen?

De regeling zegt dat het in de uitzonderingssituaties op het geldende gebruiksverbod alleen toegestaan is om te bestrijden tegen specifieke schimmelziekten, onkruiden en insecten op bepaalde plekken op golfbanen. Die plekken worden genoemd in de tabel. Als er na toepassing van IPM bestreden mag worden tegen specifieke schimmelziekten, onkruiden en insecten, dan worden deze plekken “uitgezonderde oppervlakken” genoemd. Groeiregulatoren mogen in z’n geheel niet meer gebruikt worden op golfbanen.

In de onderstaande tabel uit de regeling is dit weergegeven. Maar hoe moet je deze tabel lezen?

  • Waar in de tabel “nee” staat, mogen geen pesticiden worden gebruikt, ook niet de producten die nog door het Ctgb zijn toegelaten.
  • Waar “ja” staat, mag voor wat betreft schimmelziekten het gehele uitgezonderde oppervlakte behandeld worden (100% per jaar van de greens, fringe/collar, foregreen/apron).
    Bij insecten en onkruiden geldt waar “ja” staat aangegeven een totale oppervlaktelimiet van maximaal 20% per jaar specifiek voor de benoemde plagen en onkruiden. Het oppervlakte is daarbij het totaal uitgezonderde oppervlakte betreffende kortgras (dus niet het totaal beheerde areaal van het golfterrein) wat hieronder valt. 
    Dus bijvoorbeeld: als de omvang van het uitgezonderde speloppervlak op een bepaald golfterrein (het totale beheerde terrein is bijvoorbeeld 47 hectare) in totaal 15 hectaren bedraagt (van fringe/collar tot en met mantained-rough), mogen per jaar tegen de genoemde onkruiden op ten hoogste 3 hectaren (20% van 15 hectaren) herbicide worden toegepast.
  • Voor (delen van) golfterreinen die in het kader van renovatie of grootschalig onderhoud opnieuw zijn ingezaaid, is van toepassing: in jaar 1 geen toepassing van herbicide, in jaar 2 of 3: eenmalig 100% voor zover noodzakelijk.
  • Een herbicide tegen ridderzuring moet pleksgewijs, gericht op het onkruid, worden toegepast.

Klik op de tabel om de afbeelding groter te maken. Klik hier voor de tabel als pdf. 

tabel ipm 2020 mei   

Innovatiesubsidies

De politieke boodschap in de afgelopen jaren is duidelijk: het gebruik van pesticiden op sportvelden moet teruggedrongen worden tot nul. Ter ondersteuning van dit doel heeft de overheid in 2019 geld vrijgemaakt voor innovatiesubsidies. Die subsidies hebben betrekking op twee thema’s:

a. Hoogwaardig recyclebare kunststof sportvelden;
b. Preventie van onkruiden en andere problemen op sportvelden.

Doel is de ontwikkeling van nieuwe “niet-chemische” maatregelen en laag-risico pesticiden en biociden. De subsidies zijn inmiddels toegekend en de Research & Development afdelingen van verschillende bedrijven zijn er inmiddels mee bezig.

Ondersteuning

De Nederlandse Greenkeepers Associatie (NGA), de Nederlandse Vereniging van Golfaccommodaties (NVG) en de Koninklijke Nederlandse Golf Federatie (NGF), die gezamenlijk de Golfalliantie vormen, hebben de handen ineen geslagen om de sector te ondersteunen bij de noodzakelijke transitie naar pesticidevrij beheer.

Een belangrijk onderdeel van de ondersteuning bestaat uit de integratie van IPM in de portal OnCourse Nederland. Deze portal, gratis voor Nederlandse banen, is ontwikkeld om golfbaanbeheerders te stimuleren bewust om te gaan met natuur en milieu en maatschappelijk verantwoord te ondernemen. In afstemming met het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat is de IPM-methodiek hier ook in onder gebracht en op een gebruiksvriendelijke manier beschikbaar gemaakt.

Ook zijn er publicaties en factsheets verschenen die clubs en banen begeleiden bij de transitie naar pesticidevrij beheer en er worden cursussen en online trainingen georganiseerd. Lees hieronder meer over de ondersteuning bij de transitie naar pesticidevrij beheer.

IPM via OnCourse

Het kan niet genoeg benadrukt worden dat IPM voorwaardelijk is voor de uitzonderingsgevallen. IPM komt voort uit de Europese Richtlijn duurzaam gebruik van pesticiden. Het komt er op neer dat de nadruk ligt op preventieve maatregelen, de groei van gezonde gewassen en het beperken van het gebruik van pesticiden tot verantwoorde niveaus. Hiermee wordt een verdere verduurzaming van pesticidegebruik bewerkstelligd.

In de Nederlandse wetgeving heeft IPM in de gewasbeschermingsmonitor een concrete vorm gekregen. Volgens het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden moet elke professionele gebruiker van gewasbeschermingsmiddelen zo’n monitor opstellen.

Voor golfbanen die pesticiden gebruiken is IPM de wettelijk verplichte methodiek om het gebruik drastisch af te bouwen. Om golfbanen en -clubs hierbij te begeleiden is IPM voor de golfsector sinds augustus 2020 geïntegreerd in OnCourse Nederland. Deze portal is gratis voor Nederlandse clubs en banen. Golfbaanbeheerders worden in OnCourse op een gebruikersvriendelijke manier geleid door alle wettelijk verplichte stappen. Alle uitgangspunten en wettelijke vereisten van IPM specifiek voor de golfsector, in afstemming met het Ministerie van I&W, zijn opgenomen in OnCourse.

Via de portal OnCourse Nederland wordt het dus gemakkelijker om de met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat afgestemde IPM toe te passen, omdat golfbaanbeheerders in OnCourse op een gebruikersvriendelijke manier door alle stappen worden geleid om invulling te geven aan deze wettelijke verplichting.

In OnCourse geven golfbaanbeheerders dus aan op welke wijze invulling wordt gegeven aan de beginselen van goede gewasbeschermingspraktijken en hoe preventie wordt toegepast. Voldoen aan aan IPM vergt in eerste instantie soms wat extra werk. Bij golfbanen die al in hoge mate planmatig werken, betreft het enkel ‘de puntjes op de i zetten’ en enkele overzichtelijke tabellen invullen.

  1. Golfbanen die al een account in de portal OnCourse Nederland hebben, kunnen inloggen op getoncourse.golf met hun gebruikersnaam en wachtwoord. Ga vervolgens naar Werkwijze, Jaarlijkse acties en dan Integrated Pest Management.
  2. Golfbanen die nog geen account hebben in OnCourse kunnen zich met een paar kliks gratis aanmelden en een account aanmaken:
  • Ga naar getoncourse.golf en klik op REGISTER > Register Today.
  • Vul naam en e-mailadres in.
  • Kies Nederlands (Dutch) als taal.
  • LET OP: kies vervolgens OPTION 1 (1 - Located in Sweden, Portugal, Flanders or Netherlands).
  • Hierna kan gestart worden met OnCourse Nederland.

Vragen over IPM via OnCourse? Stuur een mail aan geo@ngf.nl.

Publicaties

Er zijn twee publicaties die clubs en banen begeleiden bij de transitie naar pesticidevrij beheer.

  1. Het Handboek Kwaliteit golfbanen.
  2. De Handreiking Pesticidevrij Sportgrasbeheer.

Workshops en online trainingen

De NGF en de Golfalliantie (NGA-NVG-NGF) organiseren geregeld cursussen, workshops en online trainingen. Raadpleeg hiervoor de NGF-kalender.

In april 2021 is een webinar gehouden over GEO-certificering en de portal OnCourse. In het webinar is ook uitgelegd hoe IPM in de praktijk werkt en hoe IPM in de OnCourse-portal ingevoerd wordt. Bekijk het webinar hier.

Van IPM naar ITM

Van IPM naar ITM: zo kan de routekaart vanaf 2020 samengevat worden.

IPM = Integrated Pest Management (geïntegreerde gewasbescherming). Verantwoord en zo weinig mogelijk pesticidengebruik. IPM is een planmatige aanpak om schade door ziekten, plagen en onkruiden onder een bepaald niveau te houden door middel van een integrale aanpak met zo gering mogelijke schade voor mens, dier, natuur en milieu. Integrated Pest Management begint bij het gebruiken van zogenaamde resistente grassen. Het doel is drastische vermindering van en verantwoord pesticidegebruik. Maar selectief en zeer terughoudend gebruik van chemische pesticiden past, als allerlaatste redmiddel, binnen de principes van IPM.

ITM = Integrated Turf Management (geïntegreerd grasbeheer). Grasbeheer zonder pesticiden, voorkomen in plaats van bestrijden. ITM is beheer waarin alle aspecten (gebruik, groeiplaats, beheer en onderhoud van de grasmat) optimaal op elkaar worden afgestemd. Geïntegreerd grasbeheer zorgt voor weerbarstiger gras waardoor de ziekte- en plaagdruk onder drempelwaarden blijft.

Factsheet IPM

Middels factsheets over verschillende onderwerpen wil de Golfalliantie bijdragen aan een breder en beter begrip van deze onderwerpen. Bekijk hieronder de factsheet over IPM.

Integrated Pest Management of IPM is een planmatige aanpak om schade door ziekten, plagen en onkruiden onder een bepaald niveau te houden door middel van een integrale aanpak met zo gering mogelijke schade voor mens, dier, natuur en milieu.