BOSA en DUMAVA

BOSA is de afkorting voor de subsidieregeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties. DUMAVA is de afkorting van de subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed. 

BOSA

De BOSA-subsidieregeling is gericht op amateursportorganisaties. De aanvraagronde van 2026 opende op 5 januari om 09.00 uur. Maar al om 15.30 uur op dezelfde dag meldde DUS-I (de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen) dat subsidie aanvragen niet meer mogelijk was, omdat het maximum was bereikt.

Loting

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakte op 23 april 2026 bekend dat een notaris een loting zou uitvoeren onder alle aanvragen ontvangen op 5 januari en wijzigingsverzoeken die op 5 en 6 januari waren ingediend. "We verdelen het beschikbare budget dus niet meer op volgorde van binnenkomst van complete aanvragen. Aanleiding voor deze wijzigingsregeling is de storing die zich heeft voorgedaan bij het indienen van het aanvraagformulier voor kalenderjaar 2026. Bij de opening van het portaal op 5 januari 2026 om 9:00 uur is de server vanwege de grote belangstelling tijdelijk uitgevallen. Tussen 9:00 en 10:15 was het voor aanvragers daarom niet mogelijk een aanvraag in te dienen. Om 15:00 uur is het aanvraagportaal gesloten wegens de ruime overvraging van het beschikbare subsidiebudget." 

Alle BOSA-aanvragen ingediend op 5 januari 2026, en alle wijzigingsformulieren ingediend op 5 en 6 januari, zijn op 30 april 2026 door een notaris via loting in een willekeurige volgorde geplaatst. Meer details zijn te vinden op dus-i.nl. 

NOC*NSF heeft kort voor de loting (kort voor 30 april) een brief gestuurd naar het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) namens alle sportbonden en sportverenigingen. In de brief uit NOC*NSF zijn zorgen over de loterij-afhandeling en wordt het ministerie opgeroepen om met een passende oplossing te komen, waarbij recht wordt gedaan aan de ingediende aanvragen, zonder daarbij onnodig veel tijd te verliezen. De afhandeling via een loterij "leidt tot veel onzekerheid, vertraging en frustratie bij sportverenigingen en hun vrijwillige bestuurders. Met name verenigingen die zich zorgvuldig hebben voorbereid en tijdig hebben gehandeld. Ook verenigingen die na loting alsnog subsidie toegekend krijgen, kunnen in veel gevallen dit seizoen niet meer starten met hun plannen. Door de vertraging worden projecten nu uitgesteld, bouw- en investeringsmomenten gemist en de kosten lopen verder op." De situatie volgens NOC*NSF "de noodzaak van een structureler en voorspelbaarder financieringsinstrument voor sportaccommodaties, zoals een revolverend fonds. NOC*NSF en diverse sportbonden hebben hier de afgelopen jaren herhaaldelijk aandacht voor gevraagd."

De RVVB, de belangenvereniging van sportbestuurders, heeft begin mei 2026 een online meldpunt ingesteld voor clubs die zich gedupeerd voelen door de afhandeling van de BOSA in 2026. Het meldpunt van de RVVB (Register voor Verenigingsbestuurders) is vooral bedoeld om de omvang en ernst van de problemen zo exact mogelijk in kaart te krijgen. De NGF beveelt golfclubs aan om hun ervaring te delen met de RVVB. Klik hier om naar het meldpunt te gaan.

NOC*NSF heeft de NGF en andere sportbonden opgeroepen reacties en vragen van verenigingen te verzamelen en te delen. NOC*NSF wil op die manier een indruk krijgen van de omvang en inhoud van de vragen en reacties. Enerzijds om bonden te kunnen voorzien van steekhoudende informatie, anderzijds omdat NOC*NSF op die manier goed onderbouwd het gesprek kan aangaan met overheid en politiek.

Beperkt budget

De BOSA heeft elk jaar een maximum. Op 24 april 2026 meldde de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) het volgende: "Met € 109 miljoen aan aanvragen tegenover € 43,5 miljoen budget kan naar verwachting slechts circa 40% van het aangevraagde bedrag worden toegekend." Lees hier meer.

In 2025 was het beschikbare budget van 43,5 miljoen euro al binnen enkele uren voor 155 procent overtekend en werd het loket gesloten. In 2023 was het subsidieplafond door veel aanvragen ruim voor het einde van het jaar bereikt en in 2024 brak dat moment aan op 1 augustus. NOC*NSF, de sportbonden en Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) zetten zich in voor een substantiële uitbreiding van het BOSA-budget. 

De BOSA-regeling van 2026 is ten opzichte van 2025 op een belangrijk punt gewijzigd.

• Maatregelen voor verduurzaming van gebouwen zijn niet langer subsidiabel. Die vallen voortaan alleen nog onder de DUMAVA-regeling.
• Nieuwbouw, onderhoud en materialen, tegen een subsidiepercentage van 20%, blijven wel onderdeel van de BOSA-regeling.
• Voor maatregelen ter verbetering van toegankelijkheid, klimaatadaptatie en circulariteit kan 30% subsidie aangevraagd worden.
• Net als in eerder jaren kan ook in 2026 subsidie zowel vooraf als achteraf aangevraagd worden. 

Meer informatie over de BOSA-regeling is te vinden op de site van subsidie-uitvoerder DUS-I. We raden aan om je aan te melden voor de BOSA-alert.

DUMAVA 

DUMAVA staat voor Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed. De DUMAVA-regeling biedt subsidie voor het verduurzamen van sportaccommodaties, bijvoorbeeld met losse maatregelen zoals isolatie of zonnepanelen, of via een integraal duurzaamheidsproject.

Tot en met 2024 waren sportverenigingen voor de financiering van duurzaamheidsmaatregelen uitgesloten van de DUMAVA, maar sinds 2025 kunnen ook sportverenigingen  gebruikmaken van deze subsidieregeling. De aanleiding is dat de vraag naar BOSA-subsidies het budget van de BOSA overschrijdt. Daarom heeft het kabinet ervoor gezorgd dat amateursportorganisaties voor verduurzamingsmaatregelen ook gebruik kunnen maken van een grotere subsidieregeling, namelijk de DUMAVA.

Aanvraagronde 2026

Op 1 juni 2026 begint een nieuwe aanvraagronde van de DUMAVA-subsidieregeling. In aanloop naar deze openstelling heeft de RVO in april een online informatiesessie voor maatschappelijke (sport)organisaties en verenigingen georganiseerd. Ook is er een internetconsultatie gehouden (lees hierover meer op internetconsultatie.nl/dumava5).

In totaal is er in 2026 405 miljoen beschikbaar. Ten opzichte van 2025 zijn er in 2026 enkele wijzigingen doorgevoerd die het voor sportclubs makkelijker maken om gebruik te maken.

• Het minimale subsidiebedrag is verlaagd van 5.000 euro naar 2.500 euro. Hierdoor komen ook kleinere maatregelen in aanmerking.
• Daarnaast mag DUMAVA gecombineerd worden met andere subsidies voor dezelfde maatregelen, zolang deze niet van de Rijksoverheid zijn (bijvoorbeeld gemeentelijke subsidies). Hierdoor kan per maatregel tot 100% van de kosten worden gesubsidieerd. In 2025 was dit nog maximaal 50%. Het 'stapelen' van BOSA en DUMAVA is niet toegestaan, dus niet zowel BOSA als DUMAVA voor duurzaamheidsmaatregelen. 

De aanvraagperiode loopt van maandag 1 juni tot en met vrijdag 16 oktober 2026, of eerder als het subsidiebudget op is. In de periode tussen 18 mei en 1 juni 2026 kunnen sportverenigingen hun aanvraag alvast in concept klaarzetten in het aanvraagportaal van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en ontbrekende gegevens aanvullen.

De DUMAVA-regeling vraagt om een goede voorbereiding.

• De DUMAVA-regeling is complexer dan de BOSA-regeling. Houd bij de DUMAVA bijvoorbeeld rekening met het opstellen van een complete begroting. 
• Voor een aanvraag is het verplicht dat je vooraf een verduurzamingsadvies laat uitvoeren door een energieadviseur. NOC*NSF en Sport NL Groen bieden hierbij ondersteuning. Via Sport NL Groen kan een verduurzamingsadvies verkregen worden. Bij het opstellen van het advies wordt door de tool gevraagd naar het gas- en elektraverbruik van de afgelopen drie jaar. Op sportnlgroen.nl is in mei 2025 de gratis DUMAVA-energie-adviestool geplaatst. Via deze adviestool kunnen clubs zelf een energie-advies genereren dat aan de voorwaarden voldoet.
• De DUMAVA-regeling is gericht op verduurzaming van bestaand vastgoed. Een belangrijk verschil met de BOSA-regeling is dat aanvragen alleen vooraf ingediend kunnen worden, vóór de start van de werkzaamheden.
• Aanvragers moeten rekening houden met de verplichting om eHerkenning te gebruiken bij het inloggen in het subsidieportaal. Aanvragen van een eHerkenning duurt gemiddeld een week, dus ook hier geldt dat een goede voorbereiding belangrijk is. Over eHerkenning lees je meer op nocnsf.nl en rvo.nl.
• Sportverenigingen kunnen zich voorbereiden via deze webpagina van NOC*NSF over DUMAVA. Hier staat alle belangrijke informatie bij elkaar, inclusief handige links. Zo is er een poster met een beknopt overzicht van de regeling, een link naar een eerder georganiseerde informatiesessie en een tool die helpt bij het opstellen van een verduurzamingsadvies voor losse maatregelen dat voldoet aan de subsidievoorwaarden.

De subsidieregeling DUMAVA bestaat al enkele jaren, wordt gefinancierd uit het Klimaatfonds en stimuleert losse verduurzamingsmaatregelen of een integraal duurzaamheidsproject. Hieronder staan nog enkele belangrijke aandachtspunten.

• De DUMAVA krijgt elk jaar een nieuw budget. In 2025 was er 405 miljoen euro beschikbaar, waarvan ruim 121 miljoen euro voor losse verduurzamingsmaatregelen zoals energiebesparende maatregelen. Ook in 2026 is er 405 miljoen beschikbaar.
• Aanvragen voor DUMAVA worden behandeld op volgorde van binnenkomst.
• De RVO biedt advies aan voor verenigingen die twijfelen of ze aan de voorwaarden voldoen. Een adviesgesprek kan aangevraagd worden via de DUMAVA-website.
• Voor subsidie op een integraal verduurzamingsproject is een maatwerkadvies vereist. Dit moet een verbetering van de energieprestatie van minimaal drie stappen aantonen. In alle gevallen geldt dat de subsidieaanvraag moet zijn ingediend vóór de start van de werkzaamheden.

Meer informatie over DUMAVA staat op de website van RVO. Op deze website vind je ook een lijst met antwoorden op veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen over de BOSA

Klik op de vraag achter het teken ► om de antwoorden te lezen.

Wees voorzichtig met begroten. Misschien maakt je club een grote kans om een BOSA-subdidie te krijgen, maar je hebt pas zekerheid als de aanvraag is goedgekeurd.

Op de website duurzamesportsector.nl staan praktijkvoorbeelden van sportclubs die (met BOSA-subsidie) hun accommodatie verbouwd, verduurzaamd en/of toegankelijk gemaakt hebben.

De BOSA: sportvrijstelling of commerciële exploitatie?

De BOSA-regeling is de belangrijkste subsidieregeling in de georganiseerde sport. In 2018 is de regeling ontwikkeld als compensatie voor het wegvallen van de mogelijkheid om btw en energiebelasting te verrekenen. De regeling is uitgegroeid tot de motor onder nieuwbouw, onderhoud, renovatie en verduurzaming van sportaccommodaties en daarmee een onmisbare voorwaarde voor verenigingen om toekomstgericht te investeren met steun van de overheid.

De oorspronkelijke BOSA-subsidieregeling die in 2019 werd geïntroduceerd, kende een looptijd van vijf jaar en liep dus tot en met 2023.

De BOSA-regeling die op 1 januari 2024 is geïntroduceerd heeft wederom een looptijd van vijf jaar (dus loopt tot en met 2028). Deze BOSA-regeling is in grote lijnen gelijk aan de vorige BOSA-regeling, maar er is een belangrijk verschil: de nieuwe BOSA-regeling staat enkel open voor verenigingen en stichtingen. De oude BOSA-regeling stond open voor alle niet-commerciële sportaanbieders, dus ook andere rechtspersonen zoals BV’s. Deze andere rechtspersonen kunnen vanaf 2024 geen BOSA meer aanvragen.

Er zijn nog steeds golfclubs met een structuur bestaande uit een vereniging en daarnaast een BV en/of stichting. Veelal zijn die structuren in een verder verleden (vóór 2019) opgezet om fiscale (btw-)redenen. Bij commerciële exploitatie geldt de btw-sportvrijstelling niet. Van een commerciële exploitatie is bijvoorbeeld sprake als de BV overschotten behaalt en die als dividend uitkeert aan de aandeelhouder(s). Voor de terbeschikkingstelling van de sportaccommodatie en daarmee samenhangende diensten door commerciële exploitanten geldt het verlaagde btw-tarief. Voor deze exploitaties is er niets veranderd per 2019, behalve dat het lage btw-tarief toen van 6% naar 9% is gestegen.

De Belastingdienst kijkt naar het structureel overschot en wat je daarmee doet. Keer je niet uit, maar blijft het overschot in de vereniging, stichting of BV, dan val je in principe onder de sportvrijstelling. Het voornaamste criterium is dus of de (eventueel) behaalde overschotten (‘winst’) ook worden uitgekeerd. 

Meerdere golfclubs worstelen met de huidige juridische structuur of hebben die de afgelopen tijd al aangepast (vereenvoudigd). Eén van de aanleidingen daarvoor is het vervallen van de BOSA voor (niet-commerciële) BV’s per 2024. Een belangrijke afweging die bij het (al dan niet) aanpassen van de juridische structuur wordt gemaakt is de fiscaliteit, waaronder de btw en als afgeleide daarvan de BOSA. Daarnaast zijn ook de overdrachtsbelasting en (in mindere mate) de vennootschapsbelasting relevant in het maken van de afweging. 

Dit zijn relevante punten in de afweging:

• Hoeveel BOSA-subsidie wordt jaarlijks misgelopen als de huidige structuur (met niet-commerciële BV) in stand blijft?
• Zit er onroerend goed in de BV en/of stichting en kan dat zonder heffing van overdrachtsbelasting worden overgeheveld naar de vereniging?
• Past de vereniging de (fictieve) vrijwilligersaftrek toe voor de vennootschapsbelasting en kan dat in stand blijven als de structuur wordt vereenvoudigd en de exploitatie van de sportaccommodatie volledig wordt ondergebracht in de vereniging?
• Hoe zeker is de BOSA, wat gebeurt na 2028?
• Zou er niet meer (lange termijn) zekerheid ontstaan door de exploitatie BV en/of stichting btw-plichtig te maken (of houden), net als voor 2019?

In zijn algemeenheid constateren we dat de meest gunstige variant de eenvoudige structuur is bestaande uit een vereniging die onder de btw-sportvrijstelling valt, gebruik maakt van de BOSA en niet onderworpen is aan de vennootschapsbelasting (geen/beperkte overschotten en eventueel de fictieve vrijwilligersaftrek).

Gerelateerd

• Energiebesparing door verduurzaming van de accommodatie.
• Subsidies.
• Voor golfbanen en -clubs is OnCourse/GEO een 'one-stop-shop' voor verduurzaming van de totale golfaccommodatie: van CO2-reductie tot waterkwaliteit, van biodiversiteit tot inclusiviteit, van gewasbeschermingsmiddelengebruik tot natuurwetgeving. Lees meer op de hoofdpagina ngf.nl/geo.